काठमाडौं । नियमीत योगले मानसिक स्वास्थ्य र मस्तिष्कको विकासमा समेत गहिरो प्रभाव पार्ने हालैको एक अध्ययनले पुष्टि 3गरेको छ। बीबीसी फ्युचरमा प्रकाशित एक विस्तृत अध्ययन अनुसार, नियमित योगले मस्तिष्कका ध्यान, स्मृति, र भावनात्मक सन्तुलनसँग सम्बन्धित भागहरूलाई बलियो बनाउने देखिएको हो ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार योगको निरन्तर अभ्यासले मस्तिष्कको संरचनात्मक रूपमै परिवर्तन ल्याउँछ। स्मरण शक्ति र निर्णय क्षमतासँग सम्बन्धित भागहरू उमेर बढ्दै जाँदा सुक्दै जान्छन्, तर योगले ती भागहरूलाई सक्रिय राख्न सहयोग पुर्याउँछ। १२ हप्तासम्म निरन्तर योग गर्दा दिमागमा नयाँ सम्पर्कहरू बन्न थाल्छन्, जसले सिकाइ, सोचाइ, र निर्णय क्षमतामा सुधार ल्याउँछ।
योगले मानसिक अवस्थामा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्छ। ध्यान र श्वासको नियन्त्रणमार्फत मन र शरीरको सन्तुलन कायम गरिँदा तनाव घट्छ, र मस्तिष्कमा सेरोटोनिन, डोपामिन, र गाबा जस्ता रसायनको सन्तुलन कायम रहन्छ। यी रसायनहरू मनोभावनाको स्थिरता कायम राख्न अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्, जसले डिप्रेसन, चिन्ता, र गहिरो मानसिक आघातमा राहत दिने प्रमाणित भएको छ।
नियमित योग गर्नेहरूमा गहिरो निद्राको अनुभव, आत्म–बोधको वृद्धि, र भावनात्मक नियन्त्रणमा उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ। विशेषगरी वृद्धावस्थामा स्मृति कमजोर हुँदै जाँदा योग एक अमूल्य साधन बन्न पुगेको छ।
प्रारम्भमा हल्का आसन र प्राणायामबाट सुरुवात गरेर दैनिक २० देखि ४५ मिनेट योग अभ्यास गर्दा पनि उल्लेखनीय लाभ पाइन्छ। प्रशिक्षकको सहयोगमा, चाहे प्रत्यक्ष होस् वा अनलाइनमार्फत, योग अझ प्रभावकारी बन्न सक्छ।
योग आत्मिक शान्तिको मार्ग मात्र होइन, दिमाग र मनको स्वास्थ्य सुदृढ गर्ने एक वैज्ञानिक विधि पनि हो। दैनन्दिन जीवनको केही समय योगमा समर्पण गर्दा मानसिक शान्ति, सन्तुलन, र दीर्घकालीन स्वास्थ्य लाभ प्राप्त गर्न सकिन्छ। तनाव, चिन्ता, निद्रा समस्यालगायत थकानका कारण जीवन असन्तुलित भइसकेको छ भने, समाधानको पहिलो पाइला योग हुनसक्छ।
मन र शरीरको समन्वयमै जीवनको साँचो खुसी लुकेको हुन्छ—र त्यसको सुरुवात योगबाट हुन्छ।
प्रकाशित | ७ असार २०८२, शनिबार २२:०२
